Onderzoek

PUBLICATIONS


For a complete list of my publications, visit my university page.


Leufkens, Sterre & Jantien Smit (2019). Taalonderwijs aan nieuwkomers - Hoe geef je de talenkennis die nieuwkomers meebrengen een plek in je onderwijs? MeerTaal 6 (2), 34.

Leufkens, Sterre, Jantien Smit & Margot Mol (2018). Taalverschillen in de klas - Hoe besteed je als leraar aandacht aan de moedertaal van leerlingen in de klas? Tijdschrift taal voor opleiders en onderwijsadviseurs 9 (13), 18-21. [online]

Hengeveld, Kees & Sterre Leufkens (2018). Transparent and non-transparent languages. Folia Linguistica 52 (1), 139-175. [online]

Leufkens, Sterre & Alex Hebing (2018). Webapp Moedertaal in NT2 (MoedINT2), www.moedint2.nl.

Leufkens, Sterre (2017). Kijk, in jouw taal doen ze het zo! T1-specifieke problemen in het NT2-onderwijs. Les 35 (204), 26-28. [online]

Corver, Norbert, Jeroen van Craenenbroeck, Eefje Boef, Alexis Dimitriadis, Kristel Doreleijers, William Harwood, Marko Hladnik, Sterre Leufkens & Tanja Temmerman (2017). Online Database of Dutch Dialect Idioms (DADDI), https://idioms.hum.uu.nl/.

Leufkens, Sterre (2015). Transparency in language: A typological study (University of Amsterdam PhD Dissertation). Utrecht: LOT. [online]

Leufkens, Sterre (2013a). Time reference in English indirect speech. In J. Lachlan Mackenzie & Hella Olbertz (eds.), Casebook in Functional Discourse Grammar, 189-212. Amsterdam: John Benjamins. [€ online]

Leufkens, Sterre (2013b). The transparency of creoles. Journal of Pidgin and Creole Languages, 28 (2), 323-362. [€ online]

Leufkens, Sterre (2011). Kharia: a transparent language. Linguistics in Amsterdam, 4 (2), 75-95. [online]


ONDERZOEK


Ik heb me gespecialiseerd in de vergelijkende taalwetenschap (typologie) en in de theoretische taalwetenschap. Mijn interesse gaat onder andere uit naar wat talen complex en (on)leerbaar maakt. Welke grammaticale verschijnselen zijn moelijk voor taalgebruikers, en hoe kan het dat die verschijnselen toch (blijven) bestaan? Ik ben goed bekend met verschillende taalmodellen, waaronder Generatieve Grammatica, Functional Discourse Grammar, Construction Grammar en Optimality Theory.


2017 - heden: Moedertaal in Nederlands als tweede taal (MoedINT2)

​Docenten Nederlands als tweede taal weten vaak alles van het Nederlands, maar weinig van de talen van hun studenten. Dat is niet vreemd als je bedenkt dat er in hun groepen vaak meer dan 10 talen gesproken worden, en dat taalkundige literatuur over die talen ontoegankelijk is. Maar kennis over andere talen is wel zinvol: wie weet dat er in het Turks geen onderscheid bestaat tussen 'hij' en 'zij' kan daar bij Turkstalige leerlingen aandacht aan besteden, en wie weet dat de woordvolgorde van vraagzinnen in het Nederlands en Spaans op elkaar lijkt, kan daar haar voordeel mee doen. In dit onderzoeksproject ontwikkel ik een webapp die in deze behoefte van docenten voorziet. De webapp, gratis toegankelijk op www.moedint2.nl, bevat overzichten van de cruciale verschillen tussen het Nederlands en veelgesproken talen, inclusief lesactiviteiten.


Meer lezen:

- Informatiewebsite Moedertaal in NT2

- Populair-wetenschappelijk artikel over het project op Kennislink 


2015 - 2016: The syntax of idioms

In dit onderzoeksproject bestudeerden we de grammatica van idiomen. Idiomen zijn woordcombinaties met een betekenis die niet volgt uit de losse onderdelen. In dit project ging het specifiek om verbale idiomen, oftewel uitdrukkingen met minimaal een werkwoord en een lijdend voorwerp ('de bloemetjes buitenzetten'). Eerder onderzoek was vooral gericht op de inhoudswoorden in idiomen: wat is de betekenis van 'bloemetjes', als je weet dat 'Petra zette de bloemetjes buiten' betekent dat Petra flink heeft gefeest? In ons onderzoek bekeken we juist de grammaticale woorden en zinsstructuur. We vroegen ons af hoe het kan dat de uitdrukking verloren gaat wanneer je zegt 'Petra zette bloemetjes buiten'. Blijkbaar is het woordje 'de' cruciaal voor het idioom. Zulke verschijnselen proberen we te accomoderen in het model van de Generatieve Grammatica.

2010 - 2014: Transparency in language: A typological study (promotieonderzoek)

In dit project vergeleek ik 22 talen van over de hele wereld op hun zogenaamde transparantie: de mate waarin ze een één-op-éénrelatie tussen betekenis en vorm aanhouden. Geen enkele taal ter wereld is volledig transparant: altijd zijn er wel betekenissen die je dubbel uitdrukt (als je zegt 'wij hebben' kun je bijvoorbeeld zowel aan 'we' als aan de vorm van het werkwoord zien dat het om meervoud gaat - dubbelop dus), of woorden die helemaal geen concrete betekenis uitdrukken (zoals het verschil tussen 'de' en 'het': dat maakt geen betekenisverschil). Ik heb een lijst gemaakt van non-transparante eigenschappen, en bekeken welke talen er daar het meest van hadden. Van de 22 onderzochte talen bleek het Nederlands het minst transparant, het Teiwa (een taal uit Indonesië) was juist het transparantst. Bovendien bleek er een patroon te zitten in de non-transparante eigenschappen: alle talen hebben verdubbelingen, maar er zijn maar weinig talen die woorden zonder betekenis hebben. Ik vermoed dat dat (onder andere) komt doordat zulke woorden moeilijk te leren zijn, vooral voor tweedetaalverwervers. Wanneer veel mensen een taal als tweede taal leren, verdwijnen zulke woorden makkelijk uit de taal.


Meer lezen:

- Een samenvatting van mijn proefschrift en een reacties op de vele reacties vindt u hier.

- Mathilde Jansen schreef een artikel op Kennislink waarin ze mijn onderzoek uitlegt.

- Marc van Oostendorp maakte er dit filmpje over. 


 


ONDERWIJS


heden

Nederlands als tweede taal in het onderwijs. Cursus over de theorie achter NT2-onderwijs. Studenten maken kennis met belangrijke theorieën over tweedetaalverwerving en taalonderwijs. Ook doen ze praktische ervaring op door het geven van een NT2-les. (BA Nederlands, 2e jaar, Universiteit Utrecht)


Dutch. Op het University College Utrecht geef ik een cursus Nederlandse taalverwerving aan internationale studenten.

verleden

Taaltheorie. Inleiding in drie taalkundige theorieën (Generative Grammar, Functional Discourse Grammar, Optimality Theory), en in de relevantie van theorieën voor wetenschappelijk onderzoek. (BA Taalwetenschap, 2e jaar, Universiteit van Amsterdam)


Taal: Feit en Fictie (samen met dr. Sophie ter Schure). Inleiding taalwetenschap voor studenten Geesteswetenschap zonder taalkundige achtergrond. Introductie in belangrijke deelgebieden (psycholinguïstiek, sociolinguïstiek, typologie, taalverwerving). Kennismaking met recent en baanbrekend taalwetenschappelijk onderzoek. (BA, 2e jaar, Universiteit Utrecht)


Taal in Interactie (samen met dr. Brigitta Keij). Cursus behandelt de wisselwerking tussen taalsysteem (grammatica) en taalgebruiker (psycholinguïstiek). Mijn deel behandelt de syntaxis van informatiestructuur. (BA Nederlands, 2e jaar, Universiteit Utrecht)


Meertaligheid en Taalcontact. Cursus over meertaligheid van individuele taalgebruikers en van taalgemeenschappen. Behandelt de relatie tussen taalcontact en taalverandering, ontlening, code-switching, etc. (BA Taalwetenschap, 1e jaar, Universiteit van Amsterdam)


Gastcolleges over diverse thema's, o.a. 'Is het Nederlands een moeilijke taal?', 'Wetenschapspopularisering', etc.

Copyright © 2017 Sterre Leufkens